Familie & Organisatie Opstellingen

Familieopstellingen als oplossing voor vastzittende patronen

Je wilt werken aan jezelf, omdat je merkt dat het niet altijd gaat zoals je wilt en daar voel je je niet goed bij. En toch lukt het je maar niet om het aan te pakken. Je weet niet precies waar het niet goed gaat, aan welk knopje je moet draaien? Herken je dat?

Als je dit herkent en je wilt heel graag verder, dan biedt het werken met familieopstellingen uitkomst. Een familieopstelling laat ons zien wat de onbewuste oorzaak is achter ons gedrag. Een opstelling kun je zien als een ruimtelijke uitbeelding van een systeem (een familie, team of organisatie) waar je deel van uit maakt. Het is alsof je een machine open schroeft en je inzicht krijgt hoe het systeem er van binnen uitziet: wat de onderdelen zijn en hoe deze wel of niet met elkaar verbonden zijn. Je krijgt inzicht in waarom het systeem niet meer zo goed functioneert. Met behulp van opstellingen kun je er weer voor zorgen dat alles zijn juiste plek krijgt, waardoor het systeem geheeld kan worden en belemmeringen verdwijnen. 

Wat zijn vragen die je kunt inbrengen in een familieopstelling?

  • Ik weet waar ik heen wil met mijn werk, maar het lukt mij maar niet om concrete stappen te zetten? Wat houdt mij tegen?
  • Ik voel me altijd zo verantwoordelijk, hoe kan ik daar anders mee omgaan?
  • Hoe vind ik meer rust in mezelf?
  • Waarom lukt het mij niet om dicht bij mijzelf te blijven en mijn eigen plek in te nemen in het leven?
  • Waarom voel ik me boos of verdrietig wanneer ik bij familie ben?
  • Waarom voel ik me vaak eenzaam of alleen en mis ik verbinding met de mensen om mij heen?
  • Waarom maak ik mijzelf altijd zo klein en ben ik zo onzeker?
  • Hoe komt het dat ik steeds tegen dezelfde problemen aan loop?

Maar hoe werkt dan een familieopstelling?

Als je een familieopstelling doet, dan hoeven daar niet perse jouw familieleden bij te zijn. Er wordt immers gewerkt met representanten uit de groep die iets of iemand uit jouw systeem vertegenwoordigen, bijvoorbeeld: vader, moeder, broers, zussen, jijzelf of thema’s die spelen. 

Deze representanten geef jij zelf vanuit jouw gevoel een plek in de ruimte. De representanten letten, terwijl ze opgesteld worden, op veranderingen in hun lichamelijke gewaarwordingen en gevoelens. De opstelling komt als het ware tot ‘leven’ doordat de representanten informatie geven over hun gevoelens en over de eventuele neiging om te bewegen tot een punt waar het voor hen goed voelt. Hierdoor wordt de onderliggende dynamiek in het systeem zichtbaar. Wanneer een juiste plek voor alle leden uit het systeem is gevonden, kan de inbrenger van de vraag zelf in de opstelling gaan staan en zijn/haar eigen plek binnen het systeem innemen en gaan ervaren.

Oude verstrikkingen en patronen worden op deze manier losgelaten en nieuwe gezonde beelden worden geïntegreerd. En dit proces is altijd zeer helend. Vaak komen inzichten tijdens of vlak na een opstelling, maar ook kunnen deze (veel) later komen en is er meer integratietijd nodig. Maar een ding is zeker, er vindt altijd heling plaats. Niet alleen voor de inbrenger zelf, maar voor alle betrokkenen uit het systeem. Hoe vaak heb ik niet gehoord dat een klant zei dat zij ineens een andere verhouding met haar zus had. Dat er ‘iets’ veranderd was. Prachtig gewoon dit werk!

Opstellingen kun je één op één doen of in een groep

De methode van opstellingen kun je op veel manieren inzetten: voor persoonlijke ontwikkeling middels individuele opstellingen of via familieopstellingen in een groep. Maar ook is het toepasbaar voor loopbaan vraagstukken, marketing vraagstukken, teamontwikkeling of organisatieontwikkeling. Maar wat is het verschil tussen een individuele opstelling (één op één) en een opstelling in een groep (familie, team of organisatie)?

Wat is een individuele opstelling?

Individuele opstellingen zijn opstellingen die ik gebruik tijdens coaching. Er wordt niet gewerkt met representanten, maar met bijvoorbeeld vloerankers (gekleurde matjes) in de ruimte die staan voor de diverse personen of thema’s. Vervolgens vinden ook daar verschuivingen en dialogen plaats en worden op deze manier patronen zichtbaar en worden inzichten verkregen. Ook kan gewerkt worden met een tafelopstelling, waarbij gebruik wordt gemaakt van bijvoorbeeld poppetjes die op tafel worden neergezet en waarmee verhoudingen en patronen helder worden. 

Wat is een groepsopstelling?

Bij een groepsopstelling werk je dus met representanten uit de groep waar jij onderdeel vanuit maakt. En dit kan dus een familie zijn, maar ook een team of organisatie. Een team- of organisatieopstelling brengt dus het team of de organisatie in beeld. Deze opstellingen kunnen de dynamiek verhelderen binnen een (management) team of organisatie als geheel inclusief stakeholders. Zo kunnen blokkades in die systemen worden opgeheven, waardoor systemen weer gezond kunnen gaan functioneren.

Mogelijke vraagstukken in een team of organisatie

  • Waarom vindt er altijd zoveel discussie in ons team plaats en komen we maar niet tot de kern?
  • Wat maakt dat we elkaar zo moeilijk feedback geven?
  • Waarom heerst er zoveel wantrouwen binnen onze organisatie?
  • Wat houdt het succes van ons bedrijf tegen?
  • Waarom vertrekken er bij ons zoveel leidinggevenden?
  • Waarom lijkt die ene vacature bij ons bijna niet in te vullen?
  • Wat maakt dat we onze visie steeds niet helder krijgen?
  • Waarom is er zoveel weerstand binnen onze organisatie voor de nieuwe visie?